Voor onderzoeksjournalisten: controleer de macht op documentniveau
Waarom je dit wilt gebruiken
Macht wordt gecontroleerd met documenten: raadsvoorstellen, collegebrieven, bijlagen, moties, Kamerstukken, gepubliceerde besluiten en uitspraken. Die stukken zijn openbaar, maar ze staan op even zoveel plekken. De BesluitBron zet ze op één adres, in één gesprek met Claude: 331 gemeenten, provincies en waterschappen, het register van de Tweede Kamer, de volledige tekst van de Kamerstukken en van Woo-publicaties van 616 overheidsorganen, 6,6 miljoen officiële bekendmakingen en 3,7 miljoen registraties van de rechtspraak. Eén connector, gratis, zonder account.
Het verschil met een zoekmachine: je krijgt geen tien blauwe links, maar antwoorden met bronverwijzing tot op de pagina. Claude zoekt, leest en vergelijkt de onderliggende stukken en geeft je paginanummers en letterlijke fragmenten terug, zodat elke bewering die je publiceert direct herleidbaar is naar het brondocument, met de originele URL bij de bronorganisatie erbij.
Het voordeel van dat ene adres is niet gemak. Het is dat één vraag de bronnen kan combineren: het raadsdebat, de vergunning zoals die officieel is bekendgemaakt, het Kamerstuk waarin het beleid werd vastgelegd en de uitspraak over het bezwaar. Elk gereedschap draagt zijn bron als voorvoegsel, dus je weet bij elke bevinding uit welk register of welke index hij komt. Dat is precies wat je in een verantwoording nodig hebt.
Het lokale deel komt actueel uit de raadsinformatiesystemen zoals iBabs, Notubiz, GO en Parlaeus, ontsloten via Open Raadsinformatie en OpenBesluitvorming.
Uit de praktijk
1. De wethouder zegt A, het dossier zegt B
Vraag: "Wat heeft het college sinds 2023 beloofd over de verkeersveiligheid rond scholen, en wat is er daadwerkelijk besloten?" Claude bouwt met de dossiertijdlijn de historie op, haalt de relevante stukken erbij en zet toezeggingen naast besluiten, inclusief paginanauwkeurige citaten waar de twee elkaar tegenspreken.
2. Van lokaal incident naar landelijk patroon
Vraag: "Welke overheden worstelen met de financiering van warmtenetten en wat besloten ze?" Het landelijke overzicht telt documenten per gemeente, provincie en waterschap en per jaar; daarna zoom je in op de opvallendste bronnen. Eén middag werk voor wat vroeger weken belrondes kostte.
3. De hele keten van één besluit
Vraag: "Welke vergunning is hier verleend, wat zei de raad erover, wat besloot de Kamer over de regeling erachter en hoe liep het bezwaar af?" Vier bronnen, één gesprek: de bekendmaking met exacte tellingen, de raadsstukken, het register van de Kamer met de stemming per fractie, en de uitspraak. Verdwenen documenten zijn er ook nog: wat in 2020 of 2021 op een overheidswebsite stond is bewaard, ook als de pagina inmiddels weg is.
4. Bulk-onderzoek met je eigen tools
Voor datajournalistiek exporteer je in één opdracht duizenden documentverwijzingen (id, bron, type, titel, datum, originele URL) als CSV of NDJSON, met een downloadlink die je direct in je spreadsheet of pipeline laadt. De export is reproduceerbaar: dezelfde vraag, dezelfde afbakening, een verifieerbare methode-paragraaf bij je publicatie.
5. Wie besliste mee?
Personen, fracties en commissies zijn opvraagbaar per gemeente, inclusief lidmaatschappen, en voor de Tweede Kamer de stemming per fractie met de zetelaantallen erbij. Handig om te reconstrueren wie waar zat toen een besluit viel.
Wat het niet doet
De BesluitBron kiest niet voor je welke bron je vraag beantwoordt, en verzint geen dekking die er niet is. Elke bron zegt in het antwoord hoe hard hij is: een register met exacte tellingen is iets anders dan een index waarvan de totalen schatten, en een zoekopdracht die niets vindt is geen bewijs dat er niets is. Voor publicatie is dat het verschil tussen een bron en een aanname.
Koppel Claude en begin met graven
Voor de redactie
Wie voor publicatie in een dossier graaft, laat op de openbare installatie een spoor achter: van elke aanroep worden het gereedschap, de argumenten, de bron en de zoektermen negentig dagen bewaard. Een redactie die dat niet wil, kan dezelfde software op eigen infrastructuur draaien. Het logboek staat dan in het eigen netwerk, met een bewaartermijn die de redactie zelf bepaalt.
Een eigen installatie heeft bovendien haar eigen verkeersbudget bij de bronplatformen. Dat is merkbaar zodra een dataredactie duizenden documentverwijzingen in één opdracht exporteert.
Wat een eigen installatie vraagt
Meteen zoeken, zonder AI
Er is ook een directe zoekfunctie, voor eenvoudig gebruik zonder AI-assistent: één zoekscherm doorzoekt alle zes bronnen tegelijk, met elke treffer rechtstreeks bij de bron.